Áætlun UNESCO um manninn og lífhvolfið (Man and the Biosphere – MAB), sem hófst árið 1971, vinnur að því að samræma verndun líffræðilegrar fjölbreytni og sjálfbæra nýtingu náttúrugæða. Vistvangar eru lifandi tilraunasvæði þar sem vísindarannsóknir, náttúruvernd og nærsamfélag mætast til að finna leiðir til að bæta samband manns og náttúru án þess að ganga á gæði umhverfisins.
Á heimsvísu mynda vistvangar alþjóðlegt samstarfsnet þar sem miðlað er lausnum í loftslagsmálum, orkuskiptum og sjálfbæru atvinnulífi. Á Íslandi ber eitt svæði þessa útnefningu: Vistvangur Snæfellsness, þar sem samfélög og ósnortin náttúra vinna saman að sjálfbærri framtíð.
Vistvangur Snæfellsness (MAB UNESCO 2025)
Snæfellsnes var formlega útnefnt sem fyrsti vistvangur Íslands innan áætlunar UNESCO um manninn og lífhvolfið (Man and the Biosphere – MAB) árið 2025.
Vistvangurinn nær yfir allan Snæfellsnesskagann, frá botni fjarðanna og vestur að jökli, og spannar fjölbreytt búsvæði bæði á landi og sjó. Kjarninn í verndarsvæðinu er Snæfellsjökulsþjóðgarður, en hugmyndafræði vistvanga snýst um að skapa lifandi tilraunasvæði þar sem náttúruvernd, líffræðileg fjölbreytni og sjálfbær samfélagsþróun fara saman í sátt við nærsamfélagið.
Náttúrulegt og landfræðilegt gildi svæðisins felst í hinni miklu fjölbreytni sem oft er lýst sem „Íslandi í hnotskurn“. Hér mætast jöklar, eldstöðvar, fjölskrúðugt fuglalíf í björgum, fjörur, votlendi og ríkuleg fiskimið við Faxaflóa og Breiðafjörð.
Samspil manns og náttúru á sér djúpar rætur í sögunni, en svæðið ber vitni um aldagamla nýtingu sjávarfangs og landbúnaðar sem mótað hefur byggðarlögin, handverkið og sagnamenninguna í kringum Snæfellsjökul.
Sem vistvangur UNESCO leggur Snæfellsnes höfuðáherslu á sjálfbæra nýtingu náttúrugæða, loftslagsaðgerðir og græna nýsköpun í atvinnulífi. Starfið byggir á þrískiptingu í kjarnasvæði (stranga vernd), aðliggjandi verndarsvæði og þróunarsvæði þar sem fólk býr og starfar. Með þátttöku heimamanna, skóla, bænda og ferðaþjónustunnar er unnið að því að prófa nýjar lausnir í orkuskiptum, hringrásarhagkerfi og ábyrgri ferðamennsku, sem gerir Snæfellsnes að mikilvægu fordæmi um hvernig byggðarlög geta dafnað í jafnvægi við viðkvæmt umhverfi.